Quantcast
Yanardag - Bizarpedia, bilgi kaynağı
aç/kapa artema

  YANARDAG

  1. " kesildi yanardağın şahdamarı!
    kara toprak altındaki ağlamaları:
    fışkırıyor haykıran kan
    rüzgarı şeklinde!

    isyanı dinleyiniz yanardağın ağzından!

    boğazından:
    güneşleri kırmızı balonlar gibi fırlatıyor dumanlara!
    bir alev su halini vermiş ummanlara:
    yanardağın yanan gönül kızıllığı! ...

    varsın otursun, isteyenler dört duvardan evinde!
    kartal kayalardan seyredelim biz
    kanayan gönüllerin
    göke vuran rengini!

    etimizi saran yünü parçalayarak çırılçıplak
    yıkanalım çelik çubuklar gibi yanardağın alevinde
    yıkanalım!
    yanalım!"

    nazım hikmet ran
    (sacmasapan, 01 Ekim 2005 Cumartesi, 17:47:59)
  2. volkanla eş anlamlıdır. magmanın, yeryuvarlağının yüzeyinden dışarı püskürerek çıktığı coğrafi yer şekilleridir. yanardağların araştırıldığı bilim dalına volkanoloji* denir.

    bazı yanradağlar:
    etna (sicilya, İtalya)
    hekla (İzlanda)
    kilauea (havai, abd)
    krakatoa (rakata, endonezya)
    mauna loa (havai, abd)
    mauna kea (havai, abd)
    mount baker (washington, abd)
    erebus dağı (ross adası, antarktika)
    mount hood (oregon, abd)
    mount fuji (honshu, japonya)
    mount rainier (washington, abd)
    mount shasta (california, abd)
    st. helens dağı (washington, abd)
    novarupta (alaska, abd)
    popocatépetl (meksiko, meksika)
    surtsey (surtsey adası, İzlanda)
    santorini (santorini adası, yunanistan)
    tambora (sumbawa, endonezya)
    teide (tenerif, kanarya adaları, İspanya)
    vezüv (napoli koyu, İtalya)
    (01 fb 1907, 08 Ekim 2006 Pazar, 20:24:36 ~ 20:24:57)
  3. (bkz: jeoloji)
    (01 fb 1907, 08 Ekim 2006 Pazar, 20:34:37)
  4. Ateşküredeki (pirofer) sıvı ateşin, magma halinde yeryüzüne çıktığı noktalar.

    Magma, litosferdeki (taşküre) zayıf noktalardan yeryüzüne çıkarken zamanla çevrede donarak yükseklikler oluşturur. Bu birikintiler de bir dağ biçimini alır. Yanardağın huni biçimindeki bu kısmına "koni", magmanın püskürdüğü ağza da "krater" denir. Magmanın yerin derinliklerinden kratere doğru yükseldiği yollara da "kanal" adı verilir.

    Faal yanardağda dört evre vardır:
    Tam faaliyetsizlik, solfatar evresi, sürekli ve az faaliyet ve püskürme.

    Magmanın akışkanlığı az olduğu zaman magmanın altında biriken gazın basıncı, magmayı dışarı fırlatır. Sürekli faaliyette olan yanardağda magmanın akışkanlığı, düzenli bir lav akışına elverişlidir. Yanardağların faaliyete geçmesinden önce bazı belirtiler görülür; yerin altından, derinden gürültüler duyulur, depremler oluşur, kaynak suları azalır ve sıcaklıkları artar. Sıkışan gazların etkisiyle yerkabuğu büyük bir gürültüyle çatlar, taş ve kaya parçaları yüzlerce metre öteye fırlar. Yarıktan çıkan gaz ve buharlar ise gökyüzünde binlerce metreye kadar çıkarak yanardağın üzerinde karanlık bulutların oluşmasına yol açar. Gazların çıkışından az ya da çok bir süre sonra magma akışı görülür. Lav halinde akan magma dağın eğimli yerlerinden aşağıya doğru, akışkanlığına göre hızlı ya da yavaş bir şekilde akar.

    Magmanın yanardağ bacaları aracılığıyla litosfere doğru yükselmesi olayında iki tür vardır: Dış püskürme ve iç püskürme.

    Dış püskürmede magma, baca aracığıyla yeryüzüne çıkar ve yanardağları oluşturur. Bunlar da sönmüş ve sönmemiş olarak ikiye ayrılır. Sönmemiş yanardağlar, eski çağlardan beri faaliyetlerini aralıklı ya da aralıksız olarak sürdüren yanardağlardır. İtalya'daki Vezüv ve Etna yanardağları buna örnektir. Bunlar uzun bir süre faaliyet göstermeden durduktan sonra ansızın faaliyete geçebilirler. Stromboli gibi yanardağlar ise düzenli olarak püskürürler. Sönmüş yanardağlar, püskürmeleri uzun bir süre önce son bulmuş yanardağlardır. Bunlar çeşitli gazlar ve gayzer denilen sıcak sular çıkarabilir. Yanardağ püskürmelerinde üç türlü madde ortaya çıkar: Gazlar, sıvı ve katı maddeler. Su buharı, yanardağın üzerinde yoğun bulutların oluşmasını sağlar ve şiddetli yağmurlara yol açar. Yanardağdan çıkan hidrojen, karbon dioksit, karbon monoksit ve kükürt dioksit gazları çevrede kızgın bulutların oluşmasına yol açar. Bu gazların sıcaklığı 200° C-300° C'ı bulur. Çoğunlukla silis ve silikatlardan oluşan lavların ortalama akış hızı saniyede 7-8 m.'dir. Lavlar aktıkça katılaşır. İçlerindeki silis miktarı % 65'i aşarsa asitli lav, aşmazsa bazik lav adını alırlar. Püskürme sırasında, ergimemiş katı maddeler de dışarı fırlar. Bunlara yanardağ bombası, sünger taşları, yanardağ çakılı, yanardağ külü ve yanardağ tüfü gibi değişik adlar verilir. Yanardağ külleri, gazlarla birlikte gökyüzüne sürüklenerek çok uzaklara kadar gidebilir. İç püskürme, magmanın bacalarda yükselişi sırasında, daha yerkabuğunu delemeden donması durumuna denir.
    (gecekusu, 11 Şubat 2011 Cuma, 13:56:07)



Bu başlığın linki: BU KONUDA BİLGİ EKLEMEK İSTİYORUM


27/07/2005 - 24/05/2012

tamamen eglence amaciyla yapilmi$ olan bizarpedia.com'da yer alan tum icerik bilgi amaclıdır. Bu bilgiler, doğru, guncel ve tam olarak duşunulmemelidir. Hukuki yada tıbbi acıdan yada diğer profesyonel hizmetlerden biri tarafından verilen danışmanlık yada tavsiye niteliğindeki bilgiler ile bir tutulmamalıdır.Bu sitede yer alan bilgilerin sorumluluğu yazarlarına aittir. Telif hakkı ihlali yapıldığını duşunduğunuz bilgi varsa, bu ihlali, admin@bizarpedia.com adresini kullanarak site editorlerine iletebilirsiniz.
tum haklari saklidir
copyright©biz@rpedia.com
haber altın fiyatları canlı maç skorları sitemap
Add to Google

hit tracker

Derlenme Süresi: 0.75870 sn.