Quantcast
Tam Rekabet Piyasalari - Bizarpedia, bilgi kaynağı
aç/kapa artema

  TAM REKABET PIYASALARI

  1. Tam rekabet piyasaları gerçek hayatta pek karşılaşılamayacak hipotetik / varsayımsal piyasalardır; bunun nedeni sahip oldukları varsayımların son derece kısıtlayıcı olmasından kaynaklanmaktadır. Rekabetin varlığı piyasanın tam rekabet piyasası olarak adlandırılması için yeterli değildir. Tam rekabet piyasalarının 3 temel özelliği aşağıdaki gibidir:
    -Piyasada çok sayıda alıcı ve satıcı vardır.
    — Çok sayıda satıcı tarafından piyasaya arzedilen mallar homojen / özdeş kabul edilir.
    — Firmalar piyasaya serbestçe giriş çıkış yapabilirler.

    Yukarıdaki varsayımların ışığında tam rekabet piyasalarının aşağıdaki özellikleri sağladıkları kabul edilir:
    - Piyasada faaliyet gösteren herhangi bir satıcının ya da alıcının tek başına piyasada fiyat oluşturma anlamında bir etkisi yoktur.
    — Her alıcı veya satıcı piyasadaki fiyatı bir veri olarak kabul eder ve piyasada alıcı ya da satıcı olarak bulunma kararını kendi özgün koşullarını (maliyet veya gelir) bu fiyat ışığında değerlendirerek karar verir.
    Kısaca özetlenecek olursa, tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren iktisadi karar birimleri piyasa fiyatını kabullenirler

    Tam Rekabet Piyasasında Firmanın Geliri

    Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firmanın toplam geliri (hasılatı ‘TH’) satılan mal miktarı ile satış fiyatının çarpımına eşittir :
    TH = (P Ã? Q)
    Firmanın toplam hasılatı satış miktarına bağlı olarak değişir. Satış miktarı arttıkça hasılat sabit oranda(P kadar) yükselir.



    Marjinal hasılat son satılan maldan dolayı toplam hasılatta meydana gelen değişimi, diğer bir deyişle son satılan birimin toplam hasılata yaptığı katkıyı gösterir. Tam rekabet piyasasında faaliyet gösteren bir firma için marjinal hasılat satılan malın fiyatına eşittir. Dolayısıyla tam rekabet piyasalarında malın fiyatı, ortalama hasılat ve marjinal hasılat birbirine eşit olur. Fiyatın hiç bir iktisadi karar birimi tarafından değiştirilememesinin doğal sonucu budur.

    Tam Rekabet Piyasasında Firmanın Kar Maksimizasyonu

    Tam rekabetçi firmanın temel amacı karını maksimum kılmaktır. Bu, firmanın toplam hasılat ile toplam maliyet arasındaki farkı maksimum kılacak üretim düzeyini belirlemesi anlamına gelir. Firmanın piyasa fiyatı üzerinde etkide bulunması mümkün olmadığına göre malın satış fiyatını belirleme şansı yoktur. Bu durumda kar maksimizasyonu için tek kontrol değişkeni maliyetlerdir. Firma maliyetlerini düşürebildiği ölçüde satış miktarını ve toplam karını artırabilir.



    Herhangi bir piyasada firmanın kar maksimizasyonunu sağlayan üretim düzeyi marjinal maliyetin marjinal hasılata eşit olduğu noktada gerçekleşir. Bu genel kuralın ardında basit bir mantık yer almaktadır: marjinal hasılatın marjinal maliyete eşit olması demek tanım gereği son satılan malı üretmek için katlanılan maliyet ile sözkonusu son birim maldan elde edilen gelirin birbirine eşit olması demektir. Bu durumda toplam kar o son birim malın üretilip satılmasından dolayı ne artar ne de azalır; dolayısıyla bu koşul sağlandığında karın tepe noktasına eriştiği kabul edilebilir.

    Bu durum aşağıdaki gibi özetlenebilir:
    - MH > MM olduğunda üretilen miktar artırılır. Bu bölgede son birim maldan elde edilen hasılat o malı üretmek için katlanılması gereken maliyetten yüksektir, dolayısıyla üretimin artırılması ile toplam kar yükselir
    - MH < MM olduğunda üretilen miktar azaltılır. Bu durumda, son birim malı üretmek için katlanılması gerekin maliyet elde edilen gelirden yüksektir, dolayısıyla son birim malın üretilmesinden dolayı toplam kar azalmıştır. Firma üretimi düşürerek toplam karını artırır.
    - MH = MM olduğunda kar maksimum noktasındadır.

    Tam rekabet piyasasında MH’ın MM’ eşit olduğu noktada Ortalama Hasılatın da aynı değeri taşıdığını ve bütün bunların piyasa fiyatına eşit olduğunu biliyoruz. Kar maksimizasyonu bakımından geçerli olan kural tam rekabet piyasası sözkonusu olduğunda aşağıdaki eşitlikte gösterilen durum ortaya çıkar :

    OH = MH = MM = Piyasa Fiyatı



    Marjinal Maliyet Eğrisi ve Firmanın Arz Miktarı

    Marjinal maliyetin ortalama maliyetin üstünde kalan bölümü firmanın arz eğrisini oluşturur. Bu firmanın kar maksimizasyonu davranışının doğal bir uzantısıdır. Piyasa fiyatı değiştiğinde firma üretim düzeyini kar maksimizasyonu koşuluna, buna firma dengesi de denebilir, bağlı olarak belirleyecektir. Piyasa fiyatı satılan son birim maldan elde edilen hasılatı yansıtırken MM eğrisi de son birim malı üretmek için katlanılan maliyeti göstermektedir. Bu durumda fiyatın marjinal maliyet ile kesiştiği noktada üretim düzeyi belirlenir.

    Firmanın Kısa Dönem Üretime Son Verme Kararı

    Firmanın kısa dönemde üretime ara verme kararı piyasada yaşanan dalgalanmalara bağlı olarak ortaya çıkabilir. Bu piyasadan tamamen çekilmek anlamına gelmemektedir. Tamamen çekilmek uzun dönemli bir karardır. Hatırlanabileceği gibi, 1994 krizinde pek çok firma satışlarda görülen ani düşüş ve temel girdi maliyetlerinde görülen aşırı artıştan dolayı (Türk İmalat Sanayiinin ithal girdi bağımlılığı yüksek olduğundan döviz şoku özellikle yurtiçi piyasalara yönelik üretim yapan firmalar tarafından bir maliyet şoku olarak da algılanabilir) bir süreliğine üretimlerini durdurmuş işçilerini ücretsiz izne çıkarmışlardı. Krizin uzun dönemli etkilerinin uzun sürmeyeceğine kanaat getirdikten sonra tekrar üretime başlamışlardı.

    Firmalar, piyasadan çekilmeye karar verdiklerinde gizil maliyetlerini (sunk costs) dikkate alırlarken, üretime ara verme kararı sözkonusu olduğunda bu maliyetleri dikkate almazlar. Gizil maliyetler, önceden anlaşması yapılmış ve karşılığı tazmin edilemeyecek maliyetlerdir. Örneğin alım sözleşmeleri, üretime ara verme kararı sözkonusu olduğunda bu maliyetlerin dikkate alınmasına gerek yoktur çünkü bunlar tekrar üretime başlandığında gerçekleştirilecek üretime yönelik dolayısıyla gelecekte ortaya çıkacak bir maliyet olarak kabul edilebilirler. Oysa, piyasadan çekilme söz konusu olduğunda üretimin tekrar başlaması söz konusu olmadığından bunlar gelecekte ödemesi yapılacak bugüne ait maliyetler olarak değerlendirilmek zorundadırlar.

    Firmanın üretime ara verme kararı gelirin değişken maliyetleri bile karşılayamayacak kadar düştüğü durumlarda verilir. Bu üç şekilde ifade edilebilir :
    TH < DM ise üretime ara verme kararı verilir.
    TH / Q < DM / Q ise üretime ara verme kararı verilir.
    P < Ortalama Değişken Maliyet (ODM) ise üretime ara verme kararı verilir.



    Piyasa fiyatı yani ortalama hasılat ortalama değişken maliyetin üzerinde kaldığında firma kısa dönemde üretime devam eder. Çünkü bu durumda üretimi sürdürerek hiç olmazsa değişken maliyetinin tamamını ve sabit maliyetin bir kısmını karşılamaktadır. Üretime ara verecek olursa değişken maliyetler sıfırlanacaktır ama bir bölümünü karşılayabildiği sabit maliyetleri hiç karşılayamayacak dolayısıyla zararı daha büyük olacaktır. Ancak, bu koşullar altında üretimi sürdürdüğünde zarar etmektedir, dolayısıyla üretime devam kararı ancak bu durumun kısa dönemli olduğu ve bir süre sonra tekrar kara geçme ihtimalinin varolduğu durumlarda verilir. Uzun dönem devam edeceği düşünülüyorsa firmanın üretime devam ederek zararı büyütmesi anlamlı değildir.

    Bu durumda, marjinal maliyetin ortalama değişken maliyetin üstünde kalan bölümü firmanın kısa dönem arz eğrisi olarak tanımlanabilir.

    Firmanın Uzun Dönemde Piyasaya Giriş Çıkış Kararı

    Firmanın uzun dönemde piyasada kalıp kalmayacağı konusu toplam maliyetlere göre kararlaştırılır. Eğer, toplam hasılat (ortalama hasılat) toplam maliyetin (ortalama maliyetin) altında kalıyorsa firma piyasadan çekilir. Bu durumda firma zarar ediyor demektir. Uzun dönemde piyasadan çekilme kararı aşağıdaki üç koşulda verilebilir :

    Eğer TH < TM ise
    veya TH/Q < TM/Q ise
    veya P < Ortalama Toplam Maliyet(OTM) ise.

    Firmanın sektöre girme / sektörde yatırım yapma kararı ise sektörde kar potansiyeli var ise verilir. Tam rekabet piyasasında iktisadi karar birimlerinin fiyatı etkileme ihtimali olmadığına göre bu karar firmanın sahip olduğu üretimin yapısına ve buna bağlı olarak ortaya çıkacak maliyetlere göre karar verilir. Bu karar da piyasadan çekilme kararının simetriği olarak üç değişik koşula bağlıdır :
    Eğer TH > TM ise
    veya TH/Q > TM/Q ise
    veya P > Ortalama Toplam Maliyet(OTM) ise.



    Yukarıdaki çizimden de görülebileceği gibi firmanın uzun dönemde piyasaya giriş kararı piyasa fiyatının uzun dönem marjinal maliyet eğrisine eşit olması durumunda gerçekleşir. Ancak bu koşulla firma uzun dönemde firma dengesini sağlayabilir.

    Firmanın uzun dönem arz eğrisi de aynı şekilde firmanın uzun dönem marjinal maliyet eğrisinin uzun dönem ortalama maliyet eğrisinin üzerinde kalan bölümünden oluşur. Burada, kısa dönem arz eğrisinin uzun dönemden farklı olarak ortalama değişken maliyet eğrisinden itibaren başladığını hatırlamak gerekir.



    Tam Rekabet Piyasasında Arz

    Tam rekabet piyasasında toplam arz tek tek firmaların arz ettikleri malların toplamından oluşur. Her fiyat için firmaların arz ettikleri miktarlar yatay olarak toplanarak sözkonusu fiyat için piyasa arz miktarı belirlenir.

    Kısa dönemde, tanım gereği piyasadaki firma sayısı sabit kalır. Bu koşul altında ve piyasa fiyatı veri kabul edildiğinde her firma kendi marjinal maliyeti ile fiyatı eşitleyecek kadar üretim gerçekleştirir. Bu firma dengesinden kaynaklanan bir koşuldur. Dolayısıyla piyasa arz eğrisi tek tek firmaların marjinal maliyet eğrilerini yansıtır.



    Uzun Dönemde Piyasa Arzı

    Uzun dönemde firmaların piyasaya giriş çıkışları piyasa fiyatının marjinal maliyete eşit olduğu noktada gerçekleşiyordu. Marjinal maliyet ile piyasa fiyatının eşit olması karın sıfır olduğunu gösterir. Ancak bunu bir eğilim olarak kabul etmek gerekir, yoksa firmaların sürekli sıfır kar noktasında kaldıkları anlamını çıkarmak yanlış olur. Firma dengesi gereği işletmeler üretim miktarını ayarlayarak sıfır kar noktasına doğru hareket etme eğilimindedirler. Öte yandan, sıfır kar noktası bir üretim faktörü olarak girişimcinin gelirini de içerir, yani denge noktasında “normal kar” vardır. Normal kar diğer sektörlerde elde edilebilecek kar oranı olarak tanımlanabilir, dolayısıyla fırsat maliyeti olarak da yorumlanabilir. Bu anlamıyla, sıfır kar fırsat maliyeti dahil edildiğinde hesaplanan kar olarak yorumlanmalı ve muhasebe anlamında pozitif kar anlamına geldiği unutulmamalıdır.

    Bu durumda uzun dönemde:
    - Firmaların piyasaya giriş çıkışları karın sıfır noktasındaki salınımına göre belirlenir. Kar sıfır değilse yeni firmaların piyasaya girmesi, kar sıfırın altında ise bazı firmaların piyasadan çekilmesi yoluyla sıfır kar noktasına doğru bir hareket gerçekleşir.
    - Bu durumda uzun dönemde fiyat ortalama maliyet eğrisinin minimum noktasına eşit olur.
    - Uzun dönemde piyasa arzı giriş çıkışların etkisi ile bu fiyattan yatay bir çizgi ile gösterilebilir. Arz miktarı sözkonusu fiyattan piyasada ihtiyaç ne kadarsa o kadar satılır.



    - Uzun dönemde giriş çıkışların etkisi ile, firmalar sıfır kar (normal kar) elde ederler. Normal üstü karlar veya zararlar giriş çıkışların etkisi ile ortadan kalkma eğilimi taşırlar.
    - Firma giriş çıkışları fiyatların ortalama toplam maliyete eşitlenmesine kadar devam eder.
    - Uzun dönem denge, firmaların maliyet yapılarına dolaylı olarak etkin ölçek / firma dengesi noktalarına bağlı olarak belirlenir.

    Kısa Dönemde Talep Artışı

    - Kısa dönemde talep artışı fiyatları artırır. Piyasanın dengeyi kurması üretim miktarının ayarlanması ile değil fiyatların ayarlanması ile mümkün olabilir
    - Firmalar normal üstü kar elde ederler çünkü fiyatlar ortalama toplam maliyeti aşar.
    Talep artışına kısa ve uzun dönemde gösterilen tepkiler yandaki çizimlerde yer almaktadır.



    Neden Uzun Dönem Arz Eğrisi Yukarı Doğru Eğimli Olabilir

    İlke olarak uzun dönem arz eğrisinin yatay olması gerektiği söylenmişti. Ancak, bazı üretim faktörlerinin sınırlı miktarda olabileceği ve firmaların maliyet yapılarının birbirlerinden farklı olabileceği düşünüldüğünde aynı fiyattan sınırsız miktarda üretim gerçekleştirilemez. Bu durumda arz eğrisi yukarı doğru bir eğim kazanabilir. Diğer bir deyişle, biraz daha gerçekçi varsayımlarla uzun dönem arz eğrisinin de pozitif eğimli bir eğri olduğu söylenebilir.

    (01 fb 1907, 12 Aralik 2008 Cuma, 16:42:31)



Bu başlığın linki: BU KONUDA BİLGİ EKLEMEK İSTİYORUM



27/07/2005 - 24/10/2014

tamamen eglence amaciyla yapilmi$ olan bizarpedia.com'da yer alan tum icerik bilgi amaclıdır. Bu bilgiler, doğru, guncel ve tam olarak duşunulmemelidir. Hukuki yada tıbbi acıdan yada diğer profesyonel hizmetlerden biri tarafından verilen danışmanlık yada tavsiye niteliğindeki bilgiler ile bir tutulmamalıdır.Bu sitede yer alan bilgilerin sorumluluğu yazarlarına aittir. Telif hakkı ihlali yapıldığını duşunduğunuz bilgi varsa, bu ihlali, admin@bizarpedia.com adresini kullanarak site editorlerine iletebilirsiniz.
tum haklari saklidir
copyright©biz@rpedia.com
firma rehberi Altın, Gümüş ve Döviz haber canlı maç skorları canlı tv izle Commodity sitemap
Add to Google

hit tracker

Derlenme Süresi: 0.25075 sn.