eski romanın ünlü devlet adamlarından birdir..
yunan düşünce ve göreneklerinin, romalılar ı etkilemeye başladığı bir çağda yaşamıştır. cato, bu etkinin, eski romanın bu gelenek ve göreneklerini yozlaştırdığına inandığı için, bütün gücüyle, bu eğilimi önlemeye çalışmıştır.
cato, eski bir çiftçi ailenin oğluydu. 17 yaşındayken, diktatör fabius maximus komutasındaki roma ordusunun yaptığı ikinci pön savaşı na katıldı. mö. 202 yılında, kartacalılar ın zama daki yenilgisinde büyük rolü olmuştur.
cato, mö. 157 yılında, bir görevle kartaca ya gönderildi. buradaki zenginliği, ihtişamı görünce çok şaşırdı. dönüşünde, kartaca yı yurttaşlarına bir rakip olarak tanıttı. senato da verdiği her söylevi: "kartaca yok edilmelidir" diye bitiriyordu. bu sözleri sonradan çok ünlü olmuştur. cato nun ölümünen üç yıl sonra, romalılar kartaca yı yok etmeyi gerçekten başardılar.
cato, yalnız önemli bir asker ve devlet adamı değil, aynı zamanda latin edebiyatının ilk yazarlarından da biridir. eserlerinden ancak biri, "de agricultura" (çiftçilik üzerine) adındaki incelemesi, günümüze kadar gelebilmitir.
ayrıca, marcus porcius cato (mö. 95-46) adında bir devlet adamı ve filozof da vardır. birincisinin torununun oğlu olan bu cato, roma ya karşı ayaklanan kölelerin başı spatacus la çarpışmış, daha sonra makedonya da genel vali olarak bulunmuştur.
-İhtiyar- anlamına gelen -Cencorius- takma adıyla bilinir. 17 yaşında Roma ordusuna girerek ilk kez Hannibal'e karşı savaştı. Asker Tribunus'u seçildi ve Sicilya Quastor'u oldu. Sicilya valiliğine getirildi ve İ.Ö. 184'te konsül seçildi. Tüm bu görevlerde debdebe ve savurganlıkla savaştı. Yunan kültürünün etkisiyle Roma düzeninin bozulacağına inandığından, Atina'dan elçi olarak gelen Yunan filozoflarını Roma'ya sokmadı. İ.Ö. 157'de Kartaca'ya yaptığı bir gezide buranın yeniden güçlendiğini gördü ve bundan sonra tüm çabasını Kartaca'nın yok edilmesi üzerinde yoğunlaştırdı. Üçüncü Pön Savaşı'nın çıkmasında etkili oldu. Devlet adamlığının yanı sıra edebiyat ve tarihle uğraştı. Tarımsal ekonomiyi konu alan -De Agricultura- (Tarım Üzerine) ve Roma tarihini inceleyen -Origines- (Başlangıçlar) adlı iki önemli yapıtı vardır. -De Agricultura-, Latin edebiyatının en eski düzyazısıdır. -Origines- ise, Latince yazılmış ilk Roma tarihidir.
