Quantcast
Akdeniz - Bizarpedia, bilgi kaynağı
aç/kapa artema

  AKDENIZ

  1. dunyanin en buyuk ic denizidir. kuzeyinde avrupa, guneyinde afrika, dogusunda asya'nin yer alir. canakkale bogazi ile marmara denizine buradan istanbul bogazi ile karadeniz'e, cebelitarik bogazi ile atlas okyanusuna, suveys kanali ile kizildeniz'e, dolayisiyla hind okyanusuna baglanir. yuzolcumu 2.971.000 kilometrekaredir. batidan doguya uzunlugu 3755 km, kuzeyden guneye genisligi 741 kilometredir. duzgun bir derinlige sahip olup, ortalama derinligi 1400 metredir. en derin yeri mora yarimadasinin matapan burnu civarindaki bolgedir ve derinligi 4400 metredir. en dar yeri sicilya ile tunus arasindadir. buradan itibaren dogu ve bati akdeniz diye iki bolume ayrilir.

    kiyi sekilleri, kuzeyde cok duzensiz olmasina ragmen guneyde duzenlidir. kuzeyde bulunan onemli yarimada ve korfezler, iberik, italya, mora ve anadolu yarimadalari ile tiren, adriya, ege denizi buyuk korfezleridir. guney kiyilari, afrika'nin bircok yerindeki alcak platolar tarafindan desteklenmistir. bu da duzenli olmasini temin eder.

    bati akdeniz'de iki buyuk ada olan sardunya, korsika, ayrica belear adalari, tuscan ve lipari takim adalari ve elba kucuk adalari bulunur. bu bolgenin dogu kenari dikkate deger volkanik hareketlere sahne olmaktadir. ozellikle vezuv, etna ve lipari adalarindaki strompoli volkanlari onemlidir.

    dogu bolgesi bati bolgesinden daha fazla adaya sahiptir. bunlardan girit, kibris, malta, rodos, adriya denizinin dogu sahillerindeki delmation adalari ve ege denizindeki pekcok kucuk adalardir.

    ruzgarlar genellikle kuzeyden eser. firtinalari siddetli olmadigi gibi, dalga uzunluklari da fazla degildir. med ve cezir olaylari onemsiz derecededir. yagislar az ve sicaklik sebebiyle buharlasma fazla oldugundan, tuzluluk orani yuksektir. bu oran binde 37-39 arasinda degisir. akdeniz ile karadeniz ve atlas okyanusu arasinda mevcud olan akintilarda tuzluluk oraninin onemi buyuktur. tuzlu olan akdeniz sulari cebelitarik bogazinda alt akinti ile atlas okyanusuna, atlas okyanusunun az tuzlu sulari ust akinti ile akdeniz'e akar. bu akintilar sirasinda akdeniz'e saniyede 1.750.000 metrekup su girerken, 1.680.000 metrekup su cikmaktadir. karadeniz'in sulari ise bogazlar uzerinden akdeniz'e akar; cunku karadeniz'in sulari daha bol ve az tuzludur. akdeniz'den saniyede 6.100 metrekup su karadeniz'e akarken, 12.600 metrekup su geri donmektedir.

    akdeniz'e bir cok nehir dokulur. bu nehirlerin en buyugu misir'daki nil nehridir. diger onemli nehirler ise, italya'daki po ve tiber, fransa'da rhone (ren), yunanistan'da vardar,
    turkiye'de ise buyuk ve kucuk menderes, gediz, goksu, seyhan ve ceyhan nehirleridir. bu nehirlerin hemen hepsinin agizlarinda deltalar tesekkul etmistir.

    akdeniz'e kiyisi olan ukleler: guneyde fas, cezayir, tunus, libya, misir; kuzeyde turkiye, yunanistan, arnavutluk, yugoslavya, italya, fransa; kuzey-batida ispanya; dogu'da
    suriye, lubnan ve israil'dir.

    yazlari sicak ve kurak, kislari da genellikle ilik ve yagislidir. yillik yagis mikdari kuzey kiyilarinda daha fazladir. guney kiyilarinda daha azdir. ruzgarlarindan karayel meshurdur. adriyatik ve fransa sahillerinde alcak basinc yerlestigi zaman duzenli esen kuzey ruzgarlari dikkate deger bircok mahalli ruzgarlar meydana getirir. bunun bir benzeri memleketimizde esen meltem ruzgarlaridir. bazan afrika'dan esen toz yuklu ruzgarlar akdeniz'in iklimine tesir ederler.

    akdeniz'de yogun bir sekilde balik avciligi yapilmaktadir. ton baligi, kirmizi mercan baligi avlanan onemli balik turleridir. dunyada sunger avciliginin en cok yapildigi denizlerden birisi akdeniz'dir. turkiye'de sunger avciligi bodrum cevresinde gelismistir. bol tuz yataklari mevcuttur tuz, ticaret mallari arasinda onemli bir yer tutmaktadir. yurdumuzda da tuz uretiminin buyuk bir kismi izmir camalti tuz yataklarindan saglanir.
    (kedimi7ler, 21 Agustos 2005 Pazar, 23:56:15)
  2. (bkz: akdeniz mutfağı)
    (sacmasapan, 30 Eylül 2005 Cuma, 12:44:28)
  3. fransizca : mer mediterranee
    (tirtileti, 17 Şubat 2006 Cuma, 13:29:22)
  4. ilhan koman'nın muhteşem eserinin adı.

    http://www.koman.org/work/work.....pbig11.jpg
    (elsa, 28 Agustos 2006 Pazartesi, 12:37:34)
  5. (Fr.: Méditerranée, tarihte: Mare Internum, İng.: Mediterranean Sea) Avrupa, Asya ve Afrika arasında yer alan kıtaarası deniz. Batıda Atlantik Okyanusu'na Cebelitarık, Karadeniz'e de Çanakkale ve İstanbul boğazları ile bağlanır. Jeologların -Mesoje- ya da -Tethys- adını verdikleri eski Akdeniz, şimdikinden çok daha geniş bir jeosenklinaldi. Kıyılarında ve üzerinde 18. yüzyılda başlayan ve günümüze dek süregelen birçok bilimsel araştırmalar yapıldı. Sonradan yapılan Süveyş Kanalı ile Kızıldeniz yolundan Hint Okyanusu'na bağlantısı olan Akdeniz'in yüzölçümü 2.969.000 km2'dir. Uzunluğu 3.800 km.'yi bulur. Genişliği Cezayir ile Marsilya arasında 740, Güney Yunanistan-Trablus (Libya) arasında 400 km.'dir. Bir içdeniz olmasına rağmen genellikle 2.500-4.000 m. arasında derinliğe sahiptir ve kıta sahanlıkları az yer kaplar. Akdeniz, Güney İtalya, Sicilya ve Tunus üzerinden geçen bir sınırla iki bölüme ayrılır: Batı ve Doğu Akdeniz. Başlıca adaları Sicilya, batıda Balear, Korsika, Sardinya; doğuda Pantelerya, Lampedusa, Cerbe, Malta, Girit, Kıbrıs ve Ege adalarıdır. Doğu Akdenizin başlıca kolları ya da ikincil denizleri, Yunan, Adriya, Ege, Marmara, Karadeniz ve Azak'tır. Hemen bütün Akdeniz çevresi yeryüzünün başlıca deprem bölgeleri arasındadır; Vezüv, Stromboli, Etna gibi etkin volkanlar da vardır. Sıcak bir bölgede yer alması nedeniyle buharlaşma kuvvetlidir. Bunun doğal bir sonucu olarak tuzluluk oranı yüksektir ve yerine göre binde 37-39'a ulaşır. Akdeniz, su kaybını, Karadeniz'in Boğazlar ve Marmara üzerinden gelen fazla suları ile karşılar. Gelgit önemsizdir. Akdeniz'e dökülen akarsular, alüvyonla çok yüklü bulunmaları ve gelgitin de önemsiz olması nedeniyle çok kez ağızlarında deltalar oluştururlar. Akdeniz, balıkçılık bakımından zengin bir deniz değildir. En çok ton, istavrit, sardalya ve hamsi avlanır. Avlanan balık, yılda ortalama 1 milyon ton kadardır. Kıyılarında birçok tuzlalar vardır ve yılda ortalama 5 milyon tona ulaşan tuz üretimi, oldukça önemli bir gelirdir. Bir başka geliri de mercan ve süngerdir. Barselona, Marsilya, Cenova, Napoli, Trieste, Pire, İzmir, Selanik, İskenderun, Lazkiye, Hayfa, Port Sait, İskenderiye, Trablus, Cezayir gibi birçok önemli liman, bu deniz kıyısındadır. İran Körfezi kıyısı petrolünün büyük kısmı ya bu denizin doğu kıyılarına ulaşan petrol boruları ya da Süveyş'ten Akdeniz'e çıkan petrol gemileriyle taşınır. Yazları sıcak ve kurak, kışları ılık ve yağışlı bir iklim tipinin (astropikal-subtropikal) görüldüğü Akdeniz kıyılarında turizm bakımından dünyanın en tanınmış yöreleri bulunur.
    (01 fb 1907, 27 Aralik 2009 Pazar, 00:25:54)
  6. (bkz: AKDENİZ BÖLGESİ)
    (01 fb 1907, 27 Aralik 2009 Pazar, 00:26:43)



Bu başlığın linki: BU KONUDA BİLGİ EKLEMEK İSTİYORUM


27/07/2005 - 22/05/2012

tamamen eglence amaciyla yapilmi$ olan bizarpedia.com'da yer alan tum icerik bilgi amaclıdır. Bu bilgiler, doğru, guncel ve tam olarak duşunulmemelidir. Hukuki yada tıbbi acıdan yada diğer profesyonel hizmetlerden biri tarafından verilen danışmanlık yada tavsiye niteliğindeki bilgiler ile bir tutulmamalıdır.Bu sitede yer alan bilgilerin sorumluluğu yazarlarına aittir. Telif hakkı ihlali yapıldığını duşunduğunuz bilgi varsa, bu ihlali, admin@bizarpedia.com adresini kullanarak site editorlerine iletebilirsiniz.
tum haklari saklidir
copyright©biz@rpedia.com
haber altın fiyatları canlı maç skorları sitemap
Add to Google

hit tracker

Derlenme Süresi: 0.55323 sn.