Mevlevilik - Bizarpedia, bilgi kaynağı

Mevlana Celaleddin Rumi tarafından kurulan büyük bir tarikattır. Mevlana Celaleddin Rumi, Bütün düşüncelerini anlattığı 47.000'den fazla beyitten oluşan Mesnevi adlı altı ciltten oluşan bir eser bırakmıştır. 1273 yılında ölen Mevlana'nın yerine oğlu Sultan Veled geçmiştir.

(beelzebub, 05 Ekim 2005 Çarşamba, 04:19:16)
#19987
mevlana celaleddin rumi'nin * duşunceleri cevresinde kurulan tarikat. babasının duşuncelerini sistemleştirdiği ve tarikat biciminde orgutlendirdiği icin mevlana'nın oğlu sultan veled (o. 1312) mevlevilik'in asıl kurucusu ve ikinci piri sayılır.

mevlana'nın hayatı boyunca tarikatlara ozgu birtakım kurallara uymadığı, kendisine bağlananlar icin ozel kurallar koymadığı bilinmektedir. sozgelimi kendisine bağlananlar icin ne bir giriş toreni duzenler, ne de belli bir zikir ongorurdu. diğer tarikatlar gibi ozel giysilerle ayrılma yoluna da gitmemişti. bilinen başlıca uygulaması muridliğe kabul edilenlerin sac, sakal, bıyık ve kaşlarından birkac kıl kesmek, kendisine halifelik verilenlere de bugun hırka denilen geniş kollu, yakasız, onu acık bir giysi olan fereci giydirmek, halkı aydınlatma gorevini simgelemek uzere bir cerağ vermekti. mevlevilik'in başlıca kurallarından birisi olan semayı da yalnızca aşk ve cezbe icin yardımcı bir oğe sayardı. ancak oğlu sultan veled, halifeliği doneminde mevlana'nın duşuncelerini temel olarak mevleviliği kendine ozgu kuralları, torenleri olan bir tarikat durumuna getirdi.

mevleviliğe gore tasavvufi eğitimin amacı insanın kendine gelmesini, kendini bulmasını sağlamaktır. gerceğe ulaşmak icin insan tabiatına aykırı yontemlere başvurulmamalıdır. zikir ve cile gerceğe ulaşmanın temel yontemi değildir. zikir ancak duşunceyi harekete gecirdiği olcude yararlıdır. gerceğe ulaşmanın asıl yolu aşk ve cezbedir. bunun icin de isimlerden ve kelimelerden gecip allah'ı bulmak allah dışındaki varlıklardan * arınmak gerekir. butun varlığı kuşatan allah'ın varlığı tek gercektir. varmış gibi gorulen varlıklar gercekte yoktur; varolan, bu varlıklar aracılığı ile kendini gosteren allah'tır. evren her an yeniden yaratılmaktadır. zıdlar alemi olan bu dunyada herşey izafidir. allah'ı gercek anlamda tanımayan insanlar dunyanın, altın ve gumuşun kulu, kolesi olurlar. bu kolelikten kurtulmanın tek yolu da allah aşkıdır.

mevleviliğe gore murid kendini murşidinde yok etmeli, kendine baktığında murşidini gormelidir. murşidinin tum isteklerini tereddut etmeden kabul etmeli, ona itaatı allah'a ve peygamber *'e itaat, muhalefeti de allah ve peygamber *'e muhalefet bilmelidir. kendisini şeyhinden uzaklaştıracak hicbir sozu dinlememeli, onun iyiliğin mutlak temsilcisi olduğuna inanmalı, hakkında kotu duşunmemeli, yanında cok konuşmamalıdır. nefsini zayıflatmaya, riyazet ve mucahede ile oldurmeye calışmalıdır. kotuluğu buyuran nefsi (nefs-i emmare) ancak murşid oldurebilir. bu nedenle murid murşidinin irşadına sıkı bicimde sarılmalıdır.

mevlevilikte başlıca tarikat ayini, ayin-i şerif de denilen semadır. belli kurallar icinde ve muzik eşliğinde yapılan semadan başka zikir telkini, tac ve hırka giyme, halvet, tarikata giriş, halifelik verme de belli kurallara bağlanmıştır. sozgelimi zikir telkininde şeyh muridi onune oturtarak elini tutar, butun gunahlardan sakınacağına, iyilik ve takva uzere bulunacağına dair soz alır, kelime-i tevhidi uc kez telkin eder, sonra da onun icin dua eder. duanın arkasından şeyh, dunya ile ilgisini kestiğini simgelemek uzere muridin sacından birkac kıl keser. halvet, diğer tarikatlarda olduğu gibi kırk gun suren bir ibadet, riyazet biciminde değil, tekkede hizmet biciminde uygulanır. binbir gun suren bu halveti * tamamlayan kişiye derviş adı verilir.

tac ve hırka giydirme de kucuk bir torenle yapılır. tac giyecek murid başını acarak şeyhin onune oturur, başını şeyhin dizine koyar. mevlevi silsilesini okuyan şeyh allah'tan muridi fakirlik yolunda * başarılı kılmasını, başına manevi bir tac ihsan etmesini dileyerek tacı giydirir. fatiha suresini okuyarak dua eder. hırka ise ayakta giydirilir. yine mevlevi şeyhleri silsilesi ve fatiha okunur, dua edilir. duanın arkasından hırkası giydirilen murid şeyhin ve orada bulunan buyuklerin ellerini oper.

halvetten cıkmış, eğitimini tamamlamış ve gerekli olgunluğa ulaşmış dervişlere verilen uc tur halifelik vardır. bunlar suret i hilafet, mana yı hilafet ve hakikat ı hilafet olarak anılır. suret-i hilafet, bir dervişe bir tekkenin yonetimini yurutmesi amacıyla verilen halifeliktir. bu tur halifeler irşad yetkisine sahip değildir. mana-yı hilafet, seyr u suluk denilen tasavvufi yolculuğun makam ve mertebelerini iyi bilen, allah'ı tam anlamıyla tanıyan dervişe halkı irşad etmesi amacıyla verilen halifeliktir. hakikat-ı hilafet de doğrudan irşad ve şeyhlik yetkisiyle verilen halifeliktir. Şeyhlik makamı boş olan tekkelere atanacak şeyhler bu halifeler arasından secilir.

mevleviliğe mensup kişiler seyru sulukteki durumlarına gore ceşitli derecelere ayrılır. İlk dereceyi mevlevilerin buyuk coğunluğunu temsil eden muhibler oluşturur. seven kişi demek olan muhib, mevlevi kurallarına gore sikke tekbirletip tarikata giren, ancak dervişliğe ikrar vermeyen muriddir. İkinci derecede dede de denilen dervişler yeralır. derviş ikrar verip tekke mutfağında (matbah) uc gun saka postunda oturan, kararından donmezse arakiye ve hizmet tennuresi giyinip ceşitli hizmetlerle binbir gun halvet (cile) cıkaran, onsekiz gun suren hucre cilesini de tamamlayan mevleviye verilen addır. Şeyhler ucuncu dereceyi oluşturur. Şeyh, bir tekkeyi yonetmek, muhib ve dervişlerin yetiştirme yetkisine sahip olan mevlevidir. mevlevilikte son dereceyi halifeler meydana getirir. halifeler, başkasına halifelik verme yetkisine sahip şeyhlerdir.

sultan veled'ten sonra butun mevleviliği temsil eden konya'daki merkez tekke şeyhliğinin babadan oğula ya da ailenin buyuğune gecmesi gelenekleşti. bu geleneğe bağlı olarak şeyhlik makamına oturan kişiye celebi adı verildi ve zamanla merkez tekke şeyhliği celebilik makamı olarak anılmaya başladı. celebiler, başlangıcta, şeyhlik makamında oturan kişi tarafından onceden belirlenirdi. sonraları celebiler dedelerin onayıyla atanmaya başladı. daha sonra da, adaylar arasındaki cekişmeler nedeniyle celebiler padişah iradesiyle atanır oldular.

mevlevilik turk duşunce ve sanat hayatına onemli etki ve katkıları olan bir tarikattır. mevlana'nın vahdet-i vucud (varlık birliği) anlayışına dayanan duşunceleri yuzyıllar boyunca etkisini surdurmuş, gunumuze kadar canlılığını koruyabilmiştir. mevlevi tekkeleri, tarikat faaliyetlerinin yanısıra bir sanat ve kultur kurumu gibi calışmış, baştan beri bircok şair, yazar ve bestecinin yetiştiği merkezler olmuştur.

osmanlılar doneminde turkiye'de en yaygın tarikatlardan birisi olan mevleviliğin faaliyetine, diğer tarikatlarla birlikte, 13 eylul 1925 tarihli bir kanunla son verildi. faaliyetini bir sure Şam'da surdurmeyi denediyse de başarılı olamadı. ancak 1926 yılında konya'daki merkez tekke ve mevlana turbesi muze olarak yeniden acıldı. gunumuzde de her yılın aralık ayında konya'da turistik amaclı mevlevi ayinleri icra edilmektedir.

ahmet ozalp

http://www.sevde.de/islam_ans/m/m2/mevlevilik.htm

(sacmasapan, 05 Ekim 2005 Çarşamba, 15:25:54)
#20118
(bkz: mevlevi mutfagi)

(bir kalem bir pergel bir de cikolata alacagim, 29 Agustos 2006 Salı, 11:45:03 ~ 11:49:16)
#57150
(bkz: music of whirling dervishes)

(bir kalem bir pergel bir de cikolata alacagim, 29 Agustos 2006 Salı, 12:30:36)
#57176

27/07/2005 - 20/05/2012

tamamen eglence amaciyla yapilmi$ olan bizarpedia.com'da yer alan tum icerik bilgi amaclıdır. Bu bilgiler, doğru, guncel ve tam olarak duşunulmemelidir. Hukuki yada tıbbi acıdan yada diğer profesyonel hizmetlerden biri tarafından verilen danışmanlık yada tavsiye niteliğindeki bilgiler ile bir tutulmamalıdır.Bu sitede yer alan bilgilerin sorumluluğu yazarlarına aittir. Telif hakkı ihlali yapıldığını duşunduğunuz bilgi varsa, bu ihlali, admin@bizarpedia.com adresini kullanarak site editorlerine iletebilirsiniz.

tum haklari saklidir
copyright©biz@rpedia.com
haber altın fiyatları canlı maç skorları sitemap

Derlenme Süresi: 0.52747 sn.